"ICO cũ: lỗ hổng, ICO mới: vẫn lỗ hổng."
Năm 2017, khi tôi 28 tuổi, đang là kỹ sư blockchain cấp trung tại Milan, tôi đã nhìn thấy một lỗ hổng trong hợp đồng ERC-20 của EOS. Cụ thể, cơ chế token swap của họ, nếu không được xử lý đúng cách, có thể dẫn đến mất quyền kiểm soát tài sản. Tôi báo lên GitHub với 7 lỗi chi tiết, đội ngũ EOS chỉ xác nhận 3. Từ đó, tôi bắt đầu viết loạt bài trên Medium, mổ xẻ mã nguồn của các dự án ICO thời kỳ đó, vạch trần sự thiếu kiểm toán một cách trắng trợn. Thì ra, thị trường tăng giá đã che giấu bản chất của những gì được gọi là "thế hệ tiếp theo".
Bối cảnh hiện tại, khi thị trường đang tăng một lần nữa, không chỉ vì ETF Ethereum hay sự trỗi dậy của AI-Crypto. Một sự kiện địa chính trị vừa quét qua ngành của chúng ta: Joint Maritime Information Center (JMIC) tuyên bố mối đe dọa tại eo biển Hormuz vẫn ở mức "nghiêm trọng". Eo biển này chịu trách nhiệm vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu. Tôi không phải nhà phân tích địa chính trị, nhưng với tư cách là một kỹ sư giao thức, tôi biết một nguyên tắc cốt lõi: bất kỳ sự gián đoạn nào đối với lớp vật lý (dầu) cũng sẽ gây ra phản ứng dây chuyền vòng quanh lớp kỹ thuật số (DeFi). Khi giá dầu tăng, chi phí gas tăng, và những kẻ khai thác MEV sẽ có nhiều cơ hội hơn để tái tổ chức giao dịch. Đây không phải là suy luận, đây là cấu trúc của vũ trụ.
Phần cốt lõi của tôi là đây: Hãy nhìn vào mã nguồn.
Tôi đã audit code của Uniswap V1 vào năm 2020, ở tuổi 31. Thuật toán x*y=k của họ rất thanh lịch, nhưng nó cũng dễ bị tấn công khi thanh khoản thấp, dẫn đến trượt giá cực đoan. Trong một bài viết kỹ thuật dài 15 trang, tôi đã đề xuất cơ chế dynamic fee, vì bản thân tôi thấy việc chỉ phụ thuộc vào một tỷ lệ phí cố định là một lỗ hổng thiết kế. Đội ngũ Uniswap không áp dụng ngay, nhưng điều đó đã tạo nên tiếng vang. Nó cho thấy rằng, ngay cả trong những giao thức thành công nhất, trade-off giữa hiệu quả và bảo mật đều tồn tại.
Bây giờ, hãy nghĩ đến các dự án zk-proofs đang hot trong bối cảnh AI-Crypto. Tôi đã dành 8 năm để xây dựng một khung đánh giá kỹ thuật cho chúng. Cái mà hầu hết mọi người gọi là "zero-knowledge" thực chất là một hộp đen. Cấu trúc dữ liệu của zk-SNARKs, khi được triển khai không cẩn thận, có thể tạo ra các điểm mù mà ngay cả những auditor giỏi nhất cũng có thể bỏ qua. Tôi đã thấy những dự án AI-Crypto huy động hàng triệu USD chỉ để giải quyết một vấn đề mà lẽ ra không tồn tại nếu họ đọc kỹ mã nguồn của Plonk.
Một điều trái ngược với kỳ vọng: Cơn sốt thị trường tăng điểm đang che giấu một lỗ hổng bảo mật có hệ thống.
Khi tất cả mọi người đều FOMO vào các dự án rollup, họ quên mất rằng lớp Data Availability (DA) đang bị thổi phồng. 99% rollup hiện tại không tạo ra đủ dữ liệu để cần một DA chuyên dụng. Vậy thì tại sao các nhà đầu tư lại đổ xô vào đây? Bởi vì mọi người không đọc mã nguồn. Họ đọc tweet. Họ đọc blog. Họ không mở hợp đồng thông minh để xem các biến global có thể bị khai thác như thế nào.
Trong thực tế, điều này liên quan trực tiếp đến sự kiện Hormuz. Một cuộc khủng hoảng dầu mỏ sẽ làm tăng giá gas, làm tăng hoa hồng MEV. Trong một thị trường nơi các MEV searcher đã sẵn sàng cạnh tranh, điều này sẽ dẫn đến các cuộc tấn công sandwich lớn hơn, ảnh hưởng đến các giao thức DeFi được xây dựng trên các chuỗi khối đó. Nhưng rồi, những người xây dựng các giao thức này sẽ nói, "Đây là vấn đề của lớp cơ sở, không phải của chúng tôi." Sai. Mọi lựa chọn thiết kế, từ phí động đến cơ chế DA, đều ảnh hưởng đến khả năng bị tấn công.
Điểm mù bảo mật thực sự nằm ở chỗ: Sự kết hợp giữa yếu kém địa chính trị và mù quáng kỹ thuật.
Khi giá dầu tăng, các nhà đầu tư sẽ rút vốn khỏi các tài sản rủi ro như crypto, nhưng họ sẽ không rút khỏi các giao thức DeFi một cách nhanh chóng. Thay vào đó, họ sẽ bị mắc kẹt trong các pool thanh khoản kém, nơi kẻ tấn công có thể thao túng giá dễ dàng hơn. Tôi đã thấy điều này xảy ra trong mùa hè DeFi 2020, khi một số dự án, sau khi huy động tiền từ các quỹ lớn, đã sụp đổ vì không có mã nguồn nào được kiểm toán.
Hãy nhìn vào các dự án AI-Crypto hiện tại. Họ hứa hẹn về zero-knowledge để xác minh tính toàn vẹn của mô hình AI. Nhưng tôi đã nghiên cứu cơ chế on-chain royalty của OpenSea và phát hiện ra rằng nó phụ thuộc vào một danh sách trắng (whitelist) dễ bị lạm dụng. Tương tự như vậy, nhiều dự án zk-AI đang tạo ra các "hộp đen" mới, nơi mà input và output được xác minh, nhưng quá trình tính toán ở giữa hoàn toàn không minh bạch. Đây là một lỗ hổng lớn hơn bất kỳ lỗ hổng nào trong EOS.
Cái nhìn Takeaway của tôi, dựa trên 8 năm kinh nghiệm:
Thị trường tăng giá không phải là lúc để mua, mà là lúc để kiểm tra. Nếu bạn đang đầu tư vào một dự án giữa cơn sốt, hãy mở mã nguồn và tự mình kiểm tra. Đừng dựa vào các báo cáo kiểm toán bên ngoài. Hãy tự hỏi: "Cấu trúc dữ liệu của hợp đồng thông minh này có chịu được một cuộc tấn công MEV khi giá gas tăng gấp 10 lần không?" và "Cơ chế Data Availability của nó có thực sự cần thiết, hay chỉ là một chiêu trò marketing để che giấu sự thiếu sót trong thiết kế?"
Dự đoán táo bạo: Khi cuộc khủng hoảng Hormuz thực sự leo thang, chúng ta sẽ chứng kiến một sự kiện tương tự như sự sụp đổ của LUNA, nhưng lần này là sự kết hợp giữa sự cố MEV và sự gián đoạn năng lượng. Một số giao thức DeFi không được chuẩn bị cho việc tăng chi phí giao dịch đột ngột sẽ sụp đổ, và những người dùng cuối sẽ mất tiền. Và rồi, họ sẽ đổ lỗi cho "sự cố thị trường", không phải cho các lỗ hổng trong mã nguồn.
Liệu bản thân chúng ta, với tư cách là những kỹ sư và nhà đầu tư, có đang tạo ra những lỗ hổng trong khi cố gắng giải quyết vấn đề của người khác không?
Câu trả lời, từ mã nguồn của EOS đến Uniswap, là có.