Đường xu hướng vẽ sai – tôi chỉ vào lỗ.
Morgan Stanley vừa tung ra một báo cáo khiến cả Phố Wall rung chuyển: Năm ông lớn cloud (Microsoft, Amazon, Google, Meta, và cả SpaceX – vâng, Elon cũng nhảy vào) sẽ chi 1,2 nghìn tỷ USD cho AI infrastructure trong 5 năm tới. Con số 120 GW điện năng – gấp 4 lần hiện tại – đồng nghĩa với việc các trung tâm dữ liệu sẽ nuốt chửng năng lượng của cả một quốc gia nhỏ.
Nhưng tôi không ở đây để kể câu chuyện cổ tích về AI. Tôi là một kẻ săn tin blockchain 25 năm trong nghề. Câu hỏi thực sự là: Khi đám mây tập trung hóa mọi nguồn lực, liệu blockchain có còn chỗ đứng? Hay chúng ta đang chứng kiến 'cơn bão hoàn hảo' bóp nghẹt sự phi tập trung?
Bối cảnh: Báo cáo không nói về blockchain, nhưng hậu quả kéo theo thì rõ như ban ngày. 1,2 nghìn tỷ USD chủ yếu đổ vào GPU (Nvidia là vua), trung tâm dữ liệu, và năng lượng. Chi phí GPU tăng 20% – đó là tin xấu cho các mạng lưới tính toán phi tập trung như Render Network, Akash, hay Filecoin. Bởi vì cùng một GPU, giá thuê trên đám mây tăng, thì giá thuê trên DePIN cũng buộc phải tăng theo – nếu không muốn chết đói.
Core – sự thật phũ phàng: Dữ liệu từ báo cáo chỉ ra một điều: Các 'ông lớn' đang xây dựng bức tường lửa bằng tiền mặt. 120 GW điện năng dành cho AI đồng nghĩa với việc phần lớn năng lượng sạch (thủy điện, mặt trời, gió) sẽ bị 'hút' vào các cụm GPU khổng lồ. Điều này tác động trực tiếp đến các dự án blockchain có liên quan đến năng lượng (ví dụ: Power Ledger, hay các miner Bitcoin sử dụng năng lượng tái tạo). Nếu giá điện tăng vì cạnh tranh, chi phí khai thác PoW sẽ tăng vọt. Nhưng đó mới chỉ là phần nổi.
Phần chìm: Các ông lớn cloud đang sở hữu ưu thế tuyệt đối về dữ liệu huấn luyện AI. Họ có thể train những mô hình khổng lồ mà không cần đến blockchain. Trong khi đó, các dự án AI + blockchain đang cố gắng xây dựng thị trường phi tập trung cho dữ liệu và tính toán – nhưng với mức đầu tư này, họ đang bị bỏ lại phía sau. Tôi đã thấy điều tương tự vào năm 2017 khi ICO bùng nổ: các dự án có tiền mặt khổng lồ đè bẹp những dự án nhỏ lẻ. Lịch sử có xu hướng lặp lại.
Contrarian – góc nhìn ngược: Nhưng chờ đã. Đây chính là lúc blockchain thể hiện sức mạnh thực sự. Khi chi phí GPU tăng 20% và trung tâm dữ liệu mất 3 năm để xây dựng, các công ty khởi nghiệp AI sẽ không thể chờ đợi. Họ sẽ tìm đến các giải pháp phi tập trung để tiết kiệm chi phí và thời gian. Chính sự 'đắt đỏ' của đám mây tập trung sẽ thúc đẩy nhu cầu về các mạng lưới tính toán ngang hàng, nơi mà người dùng có thể cho thuê GPU nhàn rỗi. Đây là cơ hội cho Akash, Render, và cả những dự án mới như io.net.
Thêm vào đó, báo cáo cũng chỉ ra rằng 'hiệu suất vốn' là vấn đề lớn. Nếu 1,2 nghìn tỷ USD không tạo ra doanh thu tương xứng (điều rất có thể xảy ra khi thị trường AI bão hòa), các ông lớn sẽ phải cắt giảm đầu tư. Khi đó, các giải pháp blockchain với chi phí thấp hơn sẽ trở nên hấp dẫn. Tôi đã từng kiếm được 8x lợi nhuận từ bot phân tích Twitter trong ICO 2017 – nhưng cũng mất một nửa vì không có chiến lược thoát. Bài học: tốc độ không bằng chiến lược.
Một điểm mù khác: Báo cáo nhắc đến SpaceX như một 'cloud mới'. Điều này mở ra cánh cửa cho các dự án blockchain liên quan đến vũ trụ – như Blockstream vệ tinh, hoặc các mạng lưới DePIN sử dụng vệ tinh để kết nối. Space và Web3 có thể kết hợp với nhau, biến vũ trụ thành một lớp cơ sở hạ tầng phi tập trung.
Takeaway: Đường xu hướng vẽ sai – tôi chỉ vào lỗ. Khi mọi người đang đổ xô mua cổ phiếu Nvidia và các ông lớn cloud, hãy nhìn vào mảnh ghép bị bỏ quên: các dự án blockchain cung cấp hạ tầng tính toán phi tập trung. Trong vòng 12-18 tháng tới, nếu thị trường AI chứng kiến sự điều chỉnh (và tôi cá là nó sẽ xảy ra), thì DePIN sẽ bùng nổ. Còn bây giờ, hãy để tôi kiểm tra lại các chỉ số on-chain của Render và Akash – tín hiệu đang bắt đầu xuất hiện.